لە ناو جەنجاڵی بازاڕ و گەرمای تاقەتپڕوکێنی گەرمیاندا، کاتێک دەچیتە ناو پێشانگاکانی فرۆشتنی باڵندە لە شاری کەلار، دەنگ و ئاوازێکی جیاواز دەتباتە جیهانێکی تر. لێرە تەنیا کڕین و فرۆشتن نییە، بەڵکو چیرۆکی گەنجانێکە کە خولیای مناڵییان گۆڕیوە بۆ پیشە و بزنس، وایانکردوە باڵندەكانى جوانكاریی و "زینە"، ببنە بەشێک لە ماڵ و ژیانی هاوڵاتیانی ناوچەکە.

سەیوان جەبار، یەکێکە لەو گەنجانەی کە نزیکەی ١٥ ساڵە تەمەنی خۆی بۆ بەخێوکردنی باڵندە تەرخان کردوە. ئەو کە ئێستا خاوەنی فرۆشگایەکی تایبەتە، دەڵێت: "ئەمە سەرەتا خۆشەویستی خۆم بو بۆ باڵندە، پاشان بومە خاوەنی ئەم ئیشە".

سەیوان جەخت لەسەر کوالیتی و جۆری باڵندەکان دەکاتەوە و پێیباشە زیاتر گرنگی بە باڵندەی ناوخۆ بدات نەک ئەوانەی لە دەرەوە دەهێنرێن. ئەو دەڵێت: "باڵندەی ماڵی سوودی زیاترە و بەرگری لەشی بەهێزترە، خەڵکیش زیاتر حەزی لێیەتی چونکە کەمتر تووشی کێشە و گرفت دەبن".

لە پێشانگاکەی سەیواندا، لە کۆکتێل و غەندورەوە تا دەگاتە لۆریکێت و سەن کنێر دەستدەکەون، کە هەندێکیان بۆ جوانی و هەندێکیشیان بۆ زاوزێ و بەدەستهێنانی قازانج بەکاردەهێنرێن.

دونیای باڵندەکان تەنیا رەنگ و دەنگ نییە، بەڵکو بازاڕێکی گەرم و پڕ لە کێبڕکێیە.

رەوا موئەیەد، خاوەن فرۆشگایەکی تری باڵندەیە و باس لەوە دەکات کە خواستەکان جیاوازن؛ هەندێک بۆ دەنگخۆشی وەک بولبول و بوكه‌سوره‌ و کەناریی، هەندێکیش بۆ ماڵیبون كۆكتێل و بۆ قسەکردن وەک توتى "به‌به‌غا" و دوڕە دەکڕن.

رەوا پەردە لەسەر لایەنێکی سەرسوڕهێنەری ئەم كاسبییه‌ لادەبات و دەڵێت: "خەڵک هەیە مەبلەغێکی زۆر دەخەوێنێت بۆ کڕینی باڵندە، کەسێک دەناسم زیاتر لە دەفتەر و نیوێک دۆلاری داوە بە باڵندە تەنیا لەبەر حەزی خۆی".

ئەو ئامۆژگاری کڕیاران دەکات کە وەک مناڵ چاودێریی باڵندەکان بکەن و دەڵێت: "ئەگەر توانای بەخێوکردنتان نییە، خۆتان گوناهبار مەکەن، چونکە باڵندە ئەرکی قورسە و پێویستی بە خزمەتە".

ئازاد ئەحمەد، کە زیاتر لە ٢٠ ساڵە لە بواری ماسی و باڵندە کار دەکات، ئاماژە بە لایەنە ئابورییەکەی ئەم پیشەیە دەکات. ئەو دەڵێت بەهۆی قەیرانی داراییەوە، بازاڕ وەک پێشتر نەماوە.

ئازاد نمونەیەکی سەرنجڕاکێش دەهێنێتەوە: "جاران جوتێک باڵندەی ریمبۆ بە ٣٠٠ بۆ ٧٠٠ هەزار دینار بو، بەڵام ئێستا نرخەکەی شکاوە بۆ ١٥ بۆ ٢٠ هەزار دینار".

بە وتەی ئازاد، وەرزی بەهار و زستان باشترین کاتن بۆ بازاڕی باڵندە، بەڵام لە هاویندا بەهۆی گەرماوە، بەخێوکەران ناچارن هێلانەکان لابدەن بۆ ئەوەی باڵندەکان ماندو نەبن و زاوزێ نەکەن، ئەمەش وادەکات نرخەکان زیاتر دابەزن.

سەرەڕای لایەنە بازرگانییەکەی، هەمو خاوەن پێشانگاکان کۆکن لەسەر ئەوەی کە باڵندە تەنیا کاڵا نییە، بەڵکو سەرچاوەی ئارامییە.

ئازاد ئەحمەد دەڵێت: "تۆ لەوپەڕی توڕەبون و ماندوبوندا بیت، تەنیا ١٠ خولەک سەیری باڵندەکان یان حەوزێکی ماسی بکەیت، لە رووی دەرونی و جەستەییەوە تەواو ئارام دەبیتەوە".

ئەمڕۆ لە کەلار، فرۆشتنی باڵندە تەنیا وەک کات بەسەربردن نەماوە، بەڵکو بوەتە کلتورێکی باو و بزنسێکی رێکخراو، کە تێیدا گەنجان و شارەزایان هەوڵ دەدەن لە رێگەی بەخێوکردنی ئه‌م په‌له‌وه‌رانه‌وه‌، هەم بژێوی ژیانیان دابین بکەن و هەم جوانییەکی سروشتی بە ماڵەکانی گەرمیان ببەخشن.